februari 2018

Ik was altijd al een fan van open data: gegevens die voor iedereen beschikbaar zijn. Dat leidt tot mooie toepassingen. Buienradar bijvoorbeeld, op basis van gegevens van KNMI. Steeds meer toepassingen ontstaan op basis van open data, die vaak van de overheid komen. Zelf een fietsenstalling met plek in Utrecht vinden, dat kan bijvoorbeeld ook met een app. Ook in de gezondheidszorg bieden open data nieuwe mogelijkheden. Niet voor alles, en zeker niet als het gaat om mijn medische gegevens en die van anderen. Maar ook in de zorg is er sprake van steeds meer open data. Bij Vektis bijvoorbeeld.

Naast open data kan ook de code van software open en publiek beschikbaar zijn. “Open source” heet dat dan. Daar zag ik goede voorbeelden van, maar ook teleurstellingen. Toch denk ik kansen te zien, en ik hoop dat jullie daarover met mij mee willen denken. Een paar voorbeelden:

• Unieke Zorgverlener Identificatie / UZI

  De UZI-pas is een soort elektronisch paspoort voor zorgverleners, uitgegeven door de overheid. Die pas implementeren in ICT-systemen in de zorg is – zo hoor ik – niet eenvoudig. Dat geldt bijvoorbeeld voor leveranciers van huisartssystemen voor Apple-computers. Eigenlijk zonde dat ze dan allemaal hetzelfde wiel moeten uitvinden om gebruik te maken van zo’n basisvoorziening. Ik speel met de gedachte: zou het niet goed zijn om hiervoor een open source voorbeeld implementatie te laten maken?

• Voorbeeld implementaties van MedMij standaarden

  MedMij maakt het mogelijk dat wij binnenkort allemaal betrouwbaar en digitaal beschikken over onze eigen gezondheidsinformatie. Daarvoor worden standaarden als FHIR gebruikt. Zou het de ontwikkeling een impuls geven als er ook voorbeeld open source implementaties zijn? Nederland ICT roept er wel toe op in hun Marktoets van MedMij.

• Veilig inloggen en machtigen

  Veilig inloggen is cruciaal om digitale zorg mogelijk te maken. Maar niet iedereen kan en zal dat zelf doen. Mantelzorgers hebben soms de behoefte om voor ouders in te loggen, of ouders voor hun kinderen. Dat kan alleen als ook online machtigen mogelijk is. Nederland loopt daarin voorop met Digid Machtigen zo blijkt steeds weer uit onderzoek. Maar daar kan nog niet alles mee dat je zou willen in de zorg. Zijn er echt geen goede open voorbeelden elders?

Andere overheden, zoals in Canada bieden al kleine uitdagingen aan die ontwerpers van een open source oplossing kunnen voorzien. Ik speel met de gedachte: zou dat voor bovenstaande en andere voorbeelden ook een idee zijn?

Dit zijn maar een paar voorbeelden. Welke zien jullie?

Soms bevind je je in een situatie waarin je liever niet terecht komt. Dat gebeurde mij in december 2017. De derdelijns GGZ-kliniek (academisch en gespecialiseerd in Jeugd GGZ) die mijn gezin begeleidde stopte er ineens mee. Gaf het op, eigenlijk. De reden: de tijd was op. Of - in systeemtermen - de FTE’s bleken niet voldoende om een ingewikkeld systeem lang te begeleiden. Wat ik daarvan vind moge duidelijk zijn, maar daarover later meer.

Daar sta je dan: losgelaten midden in een intensief traject. Zonder opvolging, zonder de hulp die nodig is. Gelukkig ben ik zelf mans genoeg om die hulp te vinden. Iemand voor thuis, om escalaties op te vangen en af en toe in te springen. En twee therapeuten die het samen wel aandurven. Twee van die drie professionals met een hart hebben geen contract met de Gemeente Den Haag. Maar dat is niet erg, zo dacht ik, want volgens de Jeugdwet moet de gemeente alle zorg leveren die nodig is. En deze oplossing is nog eens goedkoper dan een kliniek ook, dus de business case is duidelijk.

Maar dan ineens bleek de werkelijkheid lastiger. Want de gemeente had net de aanbesteding van jeugdzorg afgerond. Niet ingekochte professionals inzetten, dat is onrechtmatig en mag dus niet. Voor de volgende keer deed ik ze een voorstel: koop ook een zorgmakelaar in, die niet ingekochte professionals mag “uitlenen”.

Voor deze keer zorgde de gemeente zelf voor een inventieve en snelle oplossing. Nog geen week later kregen alle ingekochte professionals een bericht: als in een gezin een professional nodig is die niet is ingekocht, dan mogen zij via onderaanneming dat mogelijk maken. Die oplossing werkt dit hele jaar niet alleen voor mij, maar voor alle gezinnen waarin dat speelt.

Zo zorgt het oplossen van 1 casus voor een oplossing voor het hele systeem. Dat is waarom ik in mijn werk zo vaak de zorgpraktijk op zoek. Dat ook is leren met de praktijk.

Complimenten, Den Haag!

Dokters met verstand van informatievoorziening en ICT, het is een combinatie die in bijvoorbeeld de Verenigde Staten heel gebruikelijk is. Ik schreef al eerder dat dat komt doordat Geneeskunde daar een studie is die je na een andere studie start. Maar ook in Nederland komt de combinatie steeds vaker voor. Zo hebben heel veel ziekenhuizen tegenwoordig een Chief Medical Information Officer die de brug is tussen dokters en verbetering van de informatievoorziening die hen ondersteunt.

Deze week spraken we met de CMIO’s van de academische ziekenhuizen, en een tijdje terug waren we te gast bij het CMIO Netwerk dat die ICT-dokters verbindt. Ze vervullen een belangrijke rol. Bijvoorbeeld om krachten te bundelen in de gesprekken met leveranciers, in het signaleren van knelpunten in de informatieuitwisseling in de zorg en om samen op te trekken in de aanpak daarvan. Als geen ander weten ze welke belemmeringen er zijn in de praktijk, en hoe deze kunnen worden beslecht. Binnenkort werken wij met de CMIO's samen in een hackathon over privacy en toestemming.

De praktijk verbeteren helpt bij het realiseren van de doelen van het Informatieberaad. Zo wordt de impact en mogelijke implementatie van besluiten van dat beraad duidelijk en kunnen vanuit de zorg ook onderwerpen worden geagendeerd waar besluitvorming op nodig is.

Bij de ICT-dokters blijft het trouwens niet. De eerste “Chief Nursing Information Officers” zijn er ook al in Nederland. Jacqueline de Leeuw bijvoorbeeld, of Florian van Hunnik. In een steeds verder digitaliserende zorg vormen zij de brug tussen zorgprofessionals en de informatievoorziening die hen helpt om samen met mensen de beste uitkomsten van zorg te realiseren.